- تعداد نمایش : 7
- تعداد دانلود : 6
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2082
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8373
سال : 19
شماره : 9
شماره پی در پی : 127
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 9،
،
شماره پی در پی 127
تحلیل کهن الگوها در فرایند فردیت شخصیتهای زن در داستانهای سیمین دانشور (سووشون، جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان)
صفحه
(81
- 101)
فاطمه پارسای احمدی ، رستم امانی (نویسنده مسئول)، ایوب کوشان
تاریخ دریافت مقاله
: خرداد 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: شهریور 1405
چکیده
زمینه و هدف: فرایند فردیت(مراحل خودشناسی) یک بخش مهم در نظریۀ روانشناسی تحلیلی یونگ است که براساس تحلیل کهن الگویی در ارتباط با «منِ خودآگاه» و «خودِ ناخودآگاه» انجام میشود. در تحقیقات بین رشته ای ادبیات و روانشناسی، در آثار ادبیات داستانی رفتار و کردار شخصیتهای داستانی را در سیر روایی داستان با نقد کهن الگویی یونگ میتوان بررسی کرد. در این مقاله با هدف بررسی سیر تحول شخصیتهای اصلی زن در آثار سیمین دانشور، فرایند فردیت در سه رمان سیمین دانشور بررسی شده است.
روش: گردآوری اطلاعات مقاله با مطالعه کتابخانه ای انجام شده است و نگارش آن توصیفی تحلیلی میباشد؛ جامعه آماری سه کتاب سووشون، جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان سیمین دانشور است.
یافته ها: شخصیت زری در رمان سووشون با دو صفت ترس و شجاعت درگیر است که سرانجام تحت تأثیر جنبه مثبت آنیموس(یوسف) و پیرخرد(مک ماهون و دکتر عبدالله خان) با کنار گذاشتن سایه منفی(عدم اطاعت از خان کاکا) با تولدی دیگری که در وقایع داستانی با مرگ یوسف اتفاق میافتد و دانشور با خواب و رؤیای زری آن را نشان داده است، دچار تحول میشود و زنی شجاع میگردد. شخصیت هستی در رمان بهم پیوسته جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان شخصیت اصلی است که با صفت سرگردانی در مسیر زندگی و بینش سیاسی اجتماعی درگیر است. در مراحل خویشتن یابی تحت تأثیر کهن الگوی سایه منفی(مادر خود) به سوی سلیم(جنبه منفی آنیموس) میرود و با او ازدواج میکند اما با تحول عقیده که در روایت داستانی زندانی شدن او در جزیره سرگردانی، و آمدن طوطک (با کارکرد ناخودآگاهی هستی و کهن الگوی پیر خرد) نزد وی است و با تولد دیگر که دانشور همانند داستان سووشون با عنصر پیشگویانه خواب آن را بیان کرده بود، مسیر روشن زندگی خود را مییابد و به یاری پیرخرد(استاد مانی) با مراد(جنبه مثبت آنیموس) ازدواج میکند و با مشورت با سیمین دانشور(پیرخرد) مراد به جبهه میرود و هستی فرزندشان را بزرگ میکند.
نتیجه گیری: دانشور در سه رمان سووشون، جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان، شخصیتهای اصلی را زن قرار داده است که در تحلیل براساس نظریه روانشناسی تحلیلی یونگ، پویایی و تحول شخصیت زری و هستی در محتوای داستان، همسو با مراحل خودشناسی یونگ قابل تفسیر است که هر دو شخصیت با برخورد با کهن الگوهایی که در شخصیتهای داستانی دیده میشود به خودشناسی رسیده اند.
کلمات کلیدی
یونگ
, فرایند فردیت
, سیمین دانشور
, شخصیت زن
, کهن الگو.
- اسنودن، رود(1388) خودآموز یونگ، ترجمه نورالدین رحمانیان، تهران: آشیان.
- پالمر، مایکل (1388) فروید، یونگ و دین، مترجمان: محمد دهگانپور وغلامرضا محمودى،تهران: رشد.
- پرستش، شهرام، قربانی، ساناز(1391) «سرگذشت سیمین دانشور در میدان ادبی ایران»، دوفصلنامۀ جامعه شناسی هنر و ادبیات دورۀ 4،شماره1، صص 31ـ 52.
- جمشیدی، رضا، قدرت، قاسمی پور و آبشیرینی، اسد (1402) «نقد کهن‌الگویی: نظریّه ها و رویکردها»، نشریه فنون ادبی، شماره 1،صص 19ـ 48.
- جونز، ارنست و گروه نویسندگان(1366) رمز و مثل در روانکاوی، ترجمه جلال ستاری، تهران: توس.
- دانشور، سیمین(1372) جزیره سرگردانی، تهران: خوارزمی.
- دانشور، سیمین(1380) ساربان سرگردان، تهران: خوارزمی.
- دانشور، سیمین(1405) سووشون، تهران: خوارزمی.
- رنجبر، ابراهیم(1398) « سه تفسیر از رمان «جزیره سرگردانی»، جستارهای نوین ادبی،شماره1، صص 1ـ 17.
- شوکتی، آیت، امیدیان، مهین(1404) « بررسی فرآیند فردیت بر مبنای نقد کهن الگویی یونگ در اشعار منوچهر آتشی» ماهنامه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، شماره 109، صص 305ـ 322
- شولتس، دوآن(1362) روانشناسی کمال، ترجمه گیتی خوشدل، تهران: نشر نو.
- قبادی, حسینعلی و نوری, علی . (1386) «نمادپردازی در رمانهای سیمین دانشور»، پژوهشهای ادب عرفانی، دوره 1، شماره 3، صص: 63ـ 86
- گلشیری، هوشنگ(1376) جدال نقش با نقاش در آثار سیمین دانشور، تهران: نیلوفر.
- مورنو، آنتونیو(1392) یونگ، خدایان و انسان مدرن، ترجمه داریوش مهرجویی، تهران: مرکز.
- میرعابدینی، حسن(1387) صد سال داستان نویسی در ایران، تهران: چشمه.
- یونگ کارل گوستاو (1376) چهار صورت مثالی، ترجمه پروین فرامرزی، مشهد: آستان قدس رضوی.
- یونگ، کارل گوستاو (1368) چهار صورت مثالی، ترجمه پروین فرامرزی، مشهد، آستان قدس رضوی.
- یونگ، کارل گوستاو(1385) رؤیاها، ترجمه ابوالقاسم اسماعیل پور، تهران: کاروان.
- یونگ، کارل گوستاو(1393) انسان و سمبولهایش، ترجمه محمود سلطانیه، تهران: جامی.
- یونگ، کارل گوستاو. (1398) تحلیل رؤیا، ترجمۀ رضا رضایی و آزاده شکوهی. تهران: افکار.